Nieuws
"Waarom wordt er in Dashboards zo weinig gebruik gemaakt van Early Warning Indicators?"
De kracht van risicomanagement zit niet in het herkennen van problemen.
Maar in het vroeg signaleren ervan.
Daarvoor gebruik je Early Warning Indicators (EWI).
Voorbeeld:
Kritische Performance Indicator (KPI): het project ligt binnen budget
Kritische Risico Indicator (KRI): het aantal meerwerkorders stijgt
Early Warning Indicator (EWI): het aantal technische vragen van aannemers neemt toe
Wanneer deze Early Warning Indicator stijgt, weet je dat budgetrisico’s eraan komen.
Een goed dashboard laat daarom niet alleen KPI’s zien,
maar ook de eerste signalen van problemen of mogelijke kansen die kunnen worden benut.
"Organisaties gebruiken drie lagen van besturing maar waarom zo vaak zonder samenhang?"
Een organisatie kan op drie niveaus sturen;
- Strategie: Wat willen we bereiken?
- Prestaties: Hoe meten we succes?
- Risico’s: Wat kan dit bedreigen?
Ik zie veel organisaties die deze drie werelden los van elkaar managen. Het wordt dan een soort registratie en de samenhang ontbreekt dan vaak.
- Strategie in een plan.
- Prestaties in een dashboard.
- Risico’s in een Excelbestand.
Risk-Based Performance Management verbindt deze lagen.
- Strategisch doelen (KSF’s) als middel om de ambitie waar te maken,
- Prestatie-indicatoren (KPI’s) als meetinstrument om te zien hoe het is gegaan,
- Risico-indicatoren (KRI’s) als kansen en bedreigingen van de doelen,
Daar wordt dan vervolgens nog aan toegevoegd:
- Early Warning-indicatoren (EWI's) als signalering van wat er op ons af komt.
Dan ontstaat een besturingssysteem (met vier lagen) dat niet alleen de dynamiek van de
onderlinge samenhang helder maakt maar ook vooruitkijkt.
"Waarom risicoregisters in de praktijk vaak niet blijken te werken."
Veel organisaties hebben een risicoregister. Voor de uitvoering van hun commerciële projecten, voor hun bedrijfsvoering of voor interne projecten. Maar ze gebruiken het nauwelijks.
Waarom?
Omdat het vaak alleen een administratief document is, meestal opgelegd vanuit het kwaliteitsmanagementsysteem of de governance.
Er is dan wel een mooie lijst met risico’s, maar zonder verbinding met:
• strategie
• doelen
• dagelijkse sturing
Daardoor gebeurt dit:
de risicoanalyse wordt gemaakt, de spreadsheet wordt opgeslagen, het vinkje wordt gezet en daarna verdwijnt het document in een map.
Effectief risicomanagement werkt alleen wanneer risico’s gekoppeld zijn aan performance
management.
Dus:
Of het nu om een project of de bedrijfsvoering gaat,
strategie → doelen (KPI’s) → risico’s → early warnings → acties
Dan wordt risicomanagement geen rapport…
maar een managementinstrument.
"Dashboards moeten niet alleen rapporteren maar ook waarschuwen."
Ik zie veel organisaties sturen op KPI’s.
Maar ze vergeten de andere helft van de besturing: de KRI’s.
Het verschil:
Een kritische prestatie-indicator (KPI) meet de prestaties.
Een kritische risico-indicator (KRI) meet de risico’s die deze prestaties kunnen beïnvloeden.
Even een voorbeeld uit mijn praktijk.
Tijdens het uitvoeren van een project komen er steeds meer wijzigingen die doorgevoerd moeten worden.
KPI: productiviteit van een projectteam
KRI: percentage wijzigingsorders
Met andere woorden: wanneer de KRI stijgt, weet je dat je KPI binnenkort onder druk komt te staan.
Een organisatie die in zo’n geval alleen op KPI’s stuurt kijkt dus in de achteruitkijkspiegel en niet vooruit.
Met de Risk-Based Performance Management aanpak worden deze beide factoren
gecombineerd:
KPI → prestatie → kijken terug
KRI → risico → kijken naar morgen
Zo ontstaat een dashboard dat niet alleen rapporteert, maar ook waarschuwt.
"Waarom KPI-Dashboards tekortschieten."
De meeste managementdashboards geven een vals gevoel van controle.
Ze meten prestaties. Maar niet de risico’s die die prestaties bedreigen.
Een typisch dashboard bevat:
• omzet
• marge
• productiviteit
• klanttevredenheid
Allemaal nuttige KPI’s. Maar vrijwel nooit zie je:
• risico-indicatoren
• early warnings
• trendanalyses van kansen en bedreigingen
Daardoor reageert een managementteam vaak pas wanneer het probleem al zichtbaar is.
De echte vraag voor directies is daarom niet:
“Hoe presteren we vandaag?”
maar:
“Welke risico’s bedreigen onze prestaties morgen?”
Dat is precies waar Risk-Based Performance Management om draait.
RiskFestival 2026
Maandag 16 maart was Jaap Koster aanwezig op het RiskFestival 2026 in het Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum. Dit evenement werd medegeorganiseerd door Riskworld NL en richt zich op risicomanagement met diverse sprekers.
Het evenement bevatte Riskworld-onderdelen zoals "Global Insights" met keynote speaker Lucia Wind over de nieuwe koers voor COSO. Ze bracht internationale cases en concrete handvatten om risk-thinking te verankeren in organisaties onder de titel: "From Framework to Future". Hierin ging zij in op COSO’s visie op risicomanagement en liet zien hoe governance en control-raamwerken toepasbaar zijn binnen zowel strategie als operatie.
Andere thema’s waren: Risicocultuur, AI, ESG, dataveiligheid en cyberrisico's. Met vele praktische inzichten in risicomanagement, governance en control-raamwerken.
Lucia Wind is CFE - voorzitter van het wereldwijde COSO-Board en spreekt wereldwijd over governance, risk & compliance.
Nyenrode: AI in de boardroom
Donderdag 12 maart was Jaap Koster aanwezig op de vierde bijeenkomst van de Nyenrode Commissarissen Community op het landgoed van Nyenrode Business University, waar hij in gesprek ging over een thema dat steeds bepalender wordt voor goed toezicht: AI in de boardroom.
‘AI in de boardroom: toepassing & toezicht’
Tijdens deze bijeenkomst werd ingezoomd op wat de steeds bredere inzet van AI betekent voor de boardroom. Er werd ingegaan op hoe organisaties AI toepassen, welke vragen dit oproept voor commissarissen en welke vormen van toezicht passen bij een technologie die steeds meer invloed heeft op besluitvorming.
Er waren drie sprekers die ieder hun eigen expertise meebrachten:
- Kitty Koelemeijer is hoogleraar Marketing aan Nyenrode Business Universiteit, commissaris bij KPN en Brunel, lid van de raad van toezicht bij Oogziekenhuis Rotterdam, NLinBusiness, Vereniging Eigen Huis, Fonds Gehandicaptensport. Koelemeijer is tevens innovatieadviseur die organisaties helpt digitale ontwikkelingen te benutten.
- Jan Jaap Koningsveld is Counsel in de TMT/IP praktijk van advocatenkantoor Stibbe in Amsterdam. Hij is gespecialiseerd in intellectueel eigendom (IE), IT, gegevensbescherming en cyberbeveiliging.
- Marc Verdonk is Chief Technology Officer bij Deloitte en partner Strategy, Risk and Transactions Advisory.
Masterclass Effectieve Risicobeheersing 2026
In 2026 start 2improve4U met Jaap Koster als kerndocent de Masterclass Effectieve Risicobeheersing: effectief en duurzaam omgaan met organisatie- en projectrisico's door bewustwording en direct toepasbare kennis.
U leert binnen een dag risico's te herkennen, te analyseren, te beheersen en kunt er de volgende dag actief mee aan de slag in uw eigen organisatie.
Deze Masterclass is bedoeld voor iedereen die kennis wil nemen van de mogelijkheden om risicobeheersing effectief en duurzaam toe te passen in de eigen organisatie. Lees meer ... >
RISkatch: Grip op risico's; lancering Bèta-versie
Op 1 oktober 2025 is de Bèta-versie van RISkatch gelanceerd. Het programma wordt momenteel door een selecte groep professionals uit verschillende branches getest. Na het verwerken van de testresultaten wordt de definitieve release in de tweede helft van 2026 verwacht.
RISkatch® is een gemakkelijk en snel te gebruiken web based risicobeheersingstool waarmee u op een eenvoudige manier project- en contractrisico’s kunt identificeren, analyseren en beheersen. Daarmee worden faalkosten gereduceerd en schades beperkt. Het is ontwikkeld om een organisatie ‘in control’ te laten zijn door structuur te geven aan risicobeheersing om zodoende effectief om te gaan met zowel financiële- als niet-financiële risico’s en het proces duurzaam te borgen in de organisatie. Lees meer over RISkatch >
website maken